WYSTAWY STAŁE

Pałac Starzeńskich – ekspozycja „Wnętrza zabytkowe w pałacu Starzeńskich w Ciechanowcu-Nowodworach"

Salonik ziemiański prof. Ignacego Pieńkowskiego (1877-1948)

Ekspozycja ukazuje fragment dorobku malarskiego Ignacego Pieńkowskiego, profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Obrazy pokazane zostały w scenerii jego rodzinnego dworu w Sutnie nad Bugiem, skąd przeniesione zostały oryginalne meble, bibeloty i pamiątki rodzinne.

Salonik mieszczańskiz przełomu XIX i XX wieku.

Pokój dzienny i sypialnia. Mogące istnieć w wielkim mieście jak i prowincjonalnej osadzie. Meble, obrazy, bibeloty i pamiątki rodzinne tworzą klimat zasobnego domu mieszczańskiego, w którym tradycja rodzinna splata się z teraźniejszością. Ciekawostką wystawy są obrazy olejne namalowane przez właściciela domu – spolonizowanego oficera armii carskiej, który po pierwszej wojnie światowej osiadł w Polsce.

Wozownia – ekspozycja „Transport wiejski”

Wozownia z 1866 roku. Wewnątrz wystawa transportu wiejskiego

Pawilon wystawowy – ekspozycja „Początki mechanizacji rolnictwa"

Wystawa w pawilonie wystawowym Działu Techniki Rolniczej mieści się na powierzchni 450m2. Zorganizowano ją w drugiej połowie lat 70-tych XX jako pierwszą wystawę stałą Działu. W ekspozycji zachowano podział według norm maszynoznawstwa i kolejności robót rolniczych. Biorąc to pod uwagę podzielono wystawę na następujące działy tematyczne:

Obecnie na wystawie prezentowanych jest ok. 110 maszyn i narzędzi rolniczych. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują:

Lamus z Rudki – ekspozycja „Wiejskie rzemiosła drzewne”

Budynek /z dworu Ossolińskich/ z drugiej połowy XVIII wieku o ścianach konstrukcji węgłowej i dachu czterospadowym, kryty gontem. Budynek trzydrzwiowy z podcieniem frontowym, wewnątrz podział na trzy komory. W komorach ekspozycja „Wiejskie rzemiosła drzewne”.

Lamus z Rudy Mazowieckiej– ekspozycje: „Przemiany w gospodarstwie domowym kobiety wiejskiej w 1. połowie XX wieku”, „Obróbka włókna”, „Rybołówstwo słodkowodne”

Budynek z drugiej połowy XVIII wieku. Budynek podworski z bali, konstrukcji węgłowej, kryty gontem z podcieniem frontowym na poziomie parteru i piętra. Obiekt służył do przechowywania zbóż i sprzętów domowych. Wewnątrz wystawy: „Przemiany w gospodarstwie domowym kobiety wiejskiej w I połowie XX w.”, „Obróbka włókna”, „Rybołówstwo słodkowodne”

Chata z Pietek Gręzek – ekspozycja wnętrza z XIX wieku

Chata z Piętek Gręzek, tzw. „chata wyrobnika”, wybudowana q 1851 r. Budynek o konstrukcji węgłowej, dach czterospadowy, dymnikowy (relikt chaty kurnej) kryty słomą. Chałupa szerokofrontowa, wewnątrz podział na izbę, komorę i sień. Wyposażenie z XIX wieku.

Spichlerz z Piętek Żeber – ekspozycja „Warsztat cieśli”

Zbudowany ok. 1880 r. Budynek o konstrukcji węgłowej, wąskofrontowy na planie prostokąta. Dach czterospadowy kryty słomą. Wewnątrz jedna komora, w której znajduje się ekspozycja – warsztat cieśli.

Chata z Żerów Czubików – ekspozycja wnętrza chaty chłopskiej z końca XIX wieku

Chata ze wsi Żery Czubiki wybudowana w drugiej połowie XIX wieku z bali, o konstrukcji węgłowej, przykryta czterospadowym dachem słomianym. Budynek szerokofrontowy, wewnątrz podział na trzy izby mieszkalne, sień i komorę. Wystrój wnętrza nawiązuje do wyposażenia domów chłopstwa podlaskiego z końca XIX wieku.

Chata z Koców Schabów – ekspozycja wnętrza chaty drobnoszlacheckiej z XIX wieku

Chałupa z Koców Schabów. Wybudowana z bali o konstrukcji węgłowej, przykryta czterospadowym dachem słomianym. Chałupa szerokofrontowa, składająca się z dwóch izb kuchennych, sieni, alkierza i komory. Jest budynkiem mieszkalnym typowym dla średnio zamożnych gospodarstw podlaskich. Wystrój wnętrza charakterystyczny dla drugiej połowy XIX w.

Dworek drobnoszlachecki z Zarąb k. Siemiatycz – ekspozycja wnętrza dworku drobnoszlacheckiego z końca XIX wieku

Chata dworkowa z Zarąb /k. Siemiatycz/ wybudowana w 1840 r. Stanowi przykład powszechnie występującego w XIX i w początku XX w. budynku mieszkalnego szlachty zagrodowej. Budynek posadowiony na planie prostokąta, szerokofrontowy, z gankiem pośrodku ściany wzdłużnej, kryty czterospadowym dachem ze słomy. Wewnątrz podział na pięć pomieszczeń i sień w układzie symetrycznym. W dwóch pomieszczeniach wyposażenie wnętrza z XIX w.

Chata z Sak k. Bielska Podl. – ekspozycja wnętrza chaty wschodniopodlaskiej z przełomu XIX/XX wieku

Chałupa wielofunkcyjna – jednotraktowa z Sak /k. Bielska Podlaskiego/ wybudowana w XIX w. posadowiona na planie prostokąta szczytem do drogi. Budynek z bali w narożach zwęgłowanych. Dach czterospadowy z przyczółkiem od strony drogi, kryty słomą. We wnętrzu mieści się komora, sień robocza przelotowa, izba mieszkalna oraz pomieszczenie dla zwierząt. Wystrój wnętrza przystosowany do pierwotnej funkcji.

Dwór z Siemion – ekspozycje: „Gabinet prof. Ignacego Pieńkowskiego”, „Salonik mieszczański”, „Muzeum Pisanki – ze zbiorów prof. Ireny Stasiewicz – Jasiukowej i Jerzego Jasiuka”

Dwór myśliwski wybudowany w 1858 r. z w miejscowości Siemiony w lasach należących do rodziny Potockich. W czasie okupacji hitlerowskiej 1941-1944 służył jako niemiecka leśniczówka i został znacznie przebudowany. Przeniesiony w latach 1977 – 79 na teren Muzeum przy udziale prac społecznych Koła Łowieckiego z Ciechanowca. Wewnątrz wystawy: „Gabinet prof. Ignacego Pieńkowskiego”, „Salonik mieszczański”, „Muzeum Pisanki – ze zbiorów prof. Ireny Stasiewicz – Jasiukowej i Jerzego Jasiuka”.

Stajnie – ekspozycja „Muzeum Weterynarii”

Pawilon wystawowy – ekspozycja „Historia chowu i hodowli zwierząt gospodarskich”

Wystawa zajmuje powierzchnię 310 m2 i jest podzielona na części. Pierwsza część ekspozycji ukazuje wielowiekowy proces wykorzystania zwierząt dzikich przez człowieka i historię ich udomowienia. Obrazują to m.in. model chaty wykonanej z kości i skór mamuta, oryginalne szczątki mamuta, (zęby trzonowe, cios, fragment kości udowej), kopia płaskorzeźby egipskiej ukazująca dojenie bydła, reprodukcja rysunku naskalnego, szkielet krowy i konia pochodzący z wykopalisk archeologicznych.

Drugi dział wystawy ukazuje zmiany w kierunku doskonalenia i uszlachetniania ras oraz odmian zwierząt gospodarskich. Proces ten przedstawiają makiety i zdjęcia różnych ras bydła, owiec, świń, koni i drobiu. Obok znajdują się maszyny do przerobu mleka produkcji Alfa - Laval, maselnice obrotowe, uprząż dla konia, chomąto typu krakowskiego, chomąto typu ruskiego, ozdobne kantary, munsztuki, wędzidła oraz wiele innych eksponatów. Następna część ekspozycji poświęcona jest pasterstwu z terenów Północno - Wschodniej Polski. Umieszczono tu muzealia związane z wypasem i żywieniem zwierząt oraz tradycyjną eksploatacją łąk (kosa, widły grabie, rezginie, kolekcja dzwonków i lasek pasterskich, ligawki, urządzenia do przygotowywania pasz dla zwierząt).

Kolejna część wystawy to dzieje szkolnictwa i nauk zootechnicznych. Ograniczona powierzchnia wystawy pozwoliła przedstawić tylko niewielu z teoretyków zootechniki polskiej, którzy położyli podwaliny pod rozwój hodowli zwierząt. W gablotach pokazano dawną literaturę zootechniczna oraz pamiątkowe medale związane
z osiągnięciami hodowców.

Ostatnia część wystawy pokazuje stosunkowo młodą dziedzinę w hodowli, jaką jest inseminacja zwierząt. Tytuł tej części ekspozycji to „Historia inseminacji w Północno-Wschodniej Polsce”.

Oficyna – ekspozycja „Tradycje zielarskie”

Wystawa „Tradycje zielarskie” prezentuje w ciągu chronologicznym wydarzenia, które wywarły wpływ na kształtowanie się wiedzy o roślinach leczniczych od prehistorii do czasów współczesnych. W trzech salach przedstawione zostały systemy medyczne starożytności, średniowiecza, renesansu, oświecenia i współczesności oraz sylwetki najważniejszych zielarzy tych epok. Również bezimienni znaleźli swoje miejsce na tej wystawie. Przedstawieni oni zostali w postaciach bardzo sugestywnych rzeźb autorstwa artysty ludowego - Eugeniusza Różańskiego. Dzięki nim możemy przenieść się w czasy człowieka pierwotnego, wstąpić do chałupy wiejskiej zielarki - czarownicy czy schować w zaciszu celi średniowiecznego mnicha, cierpliwie przepisującego stare księgi. Niezwykły nastrój wnosi tajemnicza postać alchemika, pracującego w skupieniu przy starym piecu.

Zielniki z zasuszonych roślin, umożliwiają zwiedzającemu zapoznanie się z naturalnym wyglądem i regionalnymi nazwami ziół stosowanych od wieków do dziś, zaś w zamkniętych hermetycznie słojach zobaczyć można surowce zielarskie – zarówno te powszechnie znane, jak i te rzadziej spotykane, opisane według obowiązującej nomenklatury farmakopealnej.

Na wystawie prezentowane są także różnego rodzaju naczynia i narzędzia do zbioru, preparacji i przechowywania ziół, natomiast w części aptecznej - urządzenia wykorzystywane do produkcji preparatów galenowych (wyciągów, maści, nalewek, naparów i odwarów) i innych leków pochodzenia roślinnego. W dalszej kolejności można obejrzeć aparaturę do badania gotowych leków, zaś ostatnią część apteki stanowi izba ekspedycyjna w postaci mebli aptecznych, pochodzących z połowy lat 50-tych dwudziestego wieku, na których ustawiono słoje z ciemnego szkła, przeznaczone do przechowywania leków płynnych, porcelanowe pojemniki na maści oraz produkty przemysłu zielarskiego.

Dziedziniec oficyny – „Galeria rzeźb portretowych działaczy ruchu ludowego dłuta Jana Ślusarczyka”

Galeria rzeźb portretowych działaczy ruchu ludowego dłuta Jana Ślusarczyka. Nie mająca swojego odpowiednika w Polsce plenerowa galeria licząca 56 rzeźb portretowych, prezentująca najwybitniejsze postaci polskiego ruchu ludowego na przykład W. Witosa, M. Rataja, ks. P. Ściegiennego, W. Głowackiego i in. . Ekspozycja znajduje się na dziedzińcu za budynkiem oficyny.

Teren przy oficynie – „Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego”

„Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego” jest ogrodem botanicznym o unikalnym charakterze. Doboru występujących w nim gatunków dokonano na podstawie XVIII-wiecznego rejestru roślin leczniczych, zawartego w „Dykcjonarzu roślinnym” ks. Krzysztofa Kluka. W sumie w ogrodzie wyodrębnionych zostało 680 kwater, które obsadzono roślinami wymienionymi w rejestrze. Każde poletko posiada tabliczkę barwy białej zawierającą potrójne nazewnictwo:

Na zielonych tabliczkach zamieszczono nazwy surowców pozyskiwanych z roślin, nazwę choroby, którą leczy się wybranym gatunkiem lub jego działanie terapeutyczne.
Specyficzny charakter ogrodu podkreślony został poprzez zachowanie oryginalnego, zastosowanego przez Kluka nazewnictwa chorób i gatunków.
Ministerstwo Kultury i Sztuki uhonorowało „Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego” nagrodą II stopnia w konkursie na „Muzealne Wydarzenie Roku 1984".

Spichlerz z Olszy – ekspozycja „Plecionkarstwo”

Spichlerz slegowy z Olszy koło Dąbrowy Białostockiej, zbudowany w XVIII wieku z elementów ciosanych. Budynek o konstrukcji węgłowej, szerokofrontowy z podcieniem i wejściem umieszczonym centralnie. Dach dwuspadowy kryty gontem.

Spichlerz z Dąbrowy Wilków – ekspozycja „Pszczelarstwo”

Spichlerz z Dąbrowy Wilków, zbudowany w pierwszej połowie XIX wieku. Budynek o konstrukcji zrębowej, wąskofrontowy z podcieniem. Dach czterospadowy kryty słomą.

Spichlerz z Wykna – ekspozycje: „Rymarstwo”, „Szewstwo”

Spichlerz z Wykna zbudowany w drugiej połowie XIX wieku. Budynek o konstrukcji węgłowej, szerokofrontowy, dach przyczółkowy kryty słomą, podcień narożny.

Spichlerz z Dmochów Sadeł – ekspozycje: „Garncarstwo”, „Olejarnia”

Spichlerz ze wsi Dmochy Sadły /k. Zambrowa/, wybudowany na przełomie XVIII i XIX wieku, pierwotnie wchodził w skład zabudowy dworskiej (obecna forma jest prawdopodobnie połową budynku). Budynek o konstrukcji węgłowej na planie prostokąta, szerokofrontowy z podcieniem ograniczonym po obu końcach dwiema małymi komórkami. Dach czterospadowy kryty słomą. Wewnątrz podział na dwie komory.

Kuźnia z Jałowki – ekspozycja wnętrza kuźni

Kuźnia z Jałówki /k. Gródka/ wybudowana pod koniec XIX wieku. Budynek o konstrukcji węgłowej na planie prostokąta, dach dwuspadowy kryty opołami. Kuźnia wąskofrontowa z wysuniętym szczytem, tworzącym podcień. Przy ścianie wzdłużnej miejsce na tokarkę osłonięte daszkiem jednospadowym. Przed kuźnią toczak i urządzenie do zakładania obręczy na koła. Zachowane pierwotne wyposażenie wnętrza.

Maneż z Uszy Wielkiej – ekspozycja kieratów

Ekspozycja Kieratów mieści się w zabytkowym drewnianym maneżu ze wsi Usza. Jest to kolekcja różnego typu kieratów konnych. We wnętrzu maneża zamontowany jest również całkowicie kompletny i sprawny , unikalny drewniany kierat górny z końca XIX w. pochodzący ze wsi Obniże k. Drohiczyna. Jest to jeden z cenniejszych eksponatów Działu.

Wiatrak koźlak z Niemyj Nowych – ekspozycja wnętrza wiatraka

Wiatrak typu „koźlak”, zbudowany na przełomie 1945/6 r. Obiekt dwukondygnacyjny na planie zbliżonym do kwadratu. Ściany obite pionowo deskami i listwami. Dach dwuspadowy z naczółkiem od strony skrzydeł, pokryty opołami. Wiatrak wyposażony w jedną parę kamieni.

Młyn wodny – ekspozycje „Urządzenia młynarskie, żarna, stępy, miary, wagi”, „Muzeum Chleba”

Budynek zbudowany w drugiej połowie XIX wieku, pierwotnie wchodził w skład zespołu zabudowań dworskich rezydencji pałacowej Starzeńskich. Budynek z bali o konstrukcji węgłowej, kryty dachówką „esówką”, składa się z części mieszkalnej i przemysłowej. Całość założona na planie Litery ‘L’. Urządzenie młyńskie /rekonstrukcja/ poruszane kołem drewnianym podsiębiernym. Jedyny obiekt oprócz budynków murowanych istniejący in situ. W części przemysłowej ekspozycja urządzeń młyńskich, żaren, stęp, miar, wag, a w części mieszkalnej „Muzeum Chleba”.

Gajówka z Wdowina – ekspozycja „Las i gospodarka leśna”

Głównym obiektem „Zagrody leśnej” jest zabytkowa gajówka z Wdowina, wybudowana w 1932 r. na terenie dóbr Rudka, należących ówcześnie do hr. Franciszka Salezego Potockiego. W jej wnętrzach urządzono wystawę pt. „Las i Gospodarka leśna”. Składa się ona z dwóch części: pierwszej, będącej rekonstrukcją biura leśniczego z lat 30-tych XX w. prezentującą typowe dla tego okresu meble, sprzęty, akcesoria i trofea myśliwskie oraz dokumenty i wydawnictwa dotyczące leśnictwa. Tam też znajdują się najistotniejsze informacje dotyczące struktury i działalności, administrującego już od ponad 80 lat polskimi lasami, przedsiębiorstwa Lasy Państwowe. Część druga ukazuje historię lasów i leśnictwa w Polsce, zagadnienia współczesnej gospodarki leśnej oraz funkcje, jakie spełniają lasy. Szczególny nacisk położono na ukazanie zagrożeń dla lasu i potrzebę jego ochrony. W wydzielonym fragmencie wystawy znajduje się zaaranżowany z myślą o najmłodszych, fragment lasu z drzewami i typowymi dla tego terenu zwierzętami. Na poddaszu gajówki prezentowana jestkolekcja trofeów i pamiątek myśliwskich Romana i Jana Tomasza Filipowiczów

Spichlerz z Drewnowa Lipskie – ekspozycja „Narzędzia do uprawy i pielęgnacji lasu”

Teren wokół gajówki i spichlerza – ekspozycja „Maszyny i urządzenia do uprawy i pielęgnacji lasu”

Kolekcja uli

Pasieka składająca się z 23 uli skrzynkowych oraz kłodowych, stojących i leżących. Kłody przykryte daszkami (czapami) z różnorodnego materiału – słoma, deseczki, papa, gont. Ule stanowią kolekcję najstarszych, zachowanych okazów z okolic Ciechanowca

Bróg na siano

Zrekonstruowany w oparciu o występujące do chwili obecnej obiekty tego typu. Ruchomy, czterospadowy dach kryty słomą, podnoszony lub opuszczany na czterech słupach wkopanych w ziemię, założony na planie kwadratu. Przestrzeń między słupami w części wypełniona pionowo nabitymi deskami. Przeznaczenie – przechowywanie siana lub zboża.

Filia w Drewnowie

Wiatrak „koźlak” in situ, wybudowany pod koniec pierwszej połowy XIX wieku, jest filią Muzeum Rolnictwa. Obiekt dwukondygnacyjny na planie zbliżonym do kwadratu, ściany obite pionowo deskami i listwami, dach dwuspadowy z naczółkiem od strony skrzydeł pokryty gontem. Wiatrak wyposażony w jedną parę kamieni i system odsiewczy do mąki pytlowej. Obiekt technicznie sprawny.
Chata z Uszy Małej, wybudowana około 1875 roku, przeniesiona do filii Muzeum Rolnictwa w Drewnowie Ziemakach, gdzie pełni funkcję domu młynarza. Konstrukcja ścian węgłowa, dach dwuspadowy kryty słomą. Budynek posadowiony na planie prostokąta, szerokofrontowy, symetryczny z gankiem. Wewnątrz podział na kuchnię, izbę, dwa alkierze, sień i komorę. W jednym pomieszczeniu znajduje się ekspozycja poświęcona profesorowi Kazimierzowi Drewnowskiemu a w drugiej wyposażenie kuchni i alkierza w domu wiejskim z lat 50-tych XX w.

Filia w Dąbrowie Łazach.

Wiatrak „koźlak” zbudowany na początku XX w. w Wysokiem Mazowieckiem, przeniesiony do Dąbrowy ok. 1946 r., pierwotnie miał dwie pary kamieni obecnie jedną parę. Technicznie sprawny, po kapitalnym remoncie w latach 80-tych i 2002 r.

Muzeum Pisanki

3 kwietnia 2004r. w przeddzień Palmowej Niedzieli zostało otwarte w Ciechanowcu, w obrębie Muzeum Rolnictwa im. ks. K. Kluka, pierwsze w Polsce Muzeum Pisanki, powstałe z liczącej ponad 1000 eksponatów prywatnej kolekcji Państwa Ireny Stasiewicz-Jasiukowej i Jerzego Jasiuka z Warszawy, ofiarowanej w darze placówce ciechanowieckiej.
Jak się okazało Muzeum cieszy się olbrzymim zainteresowaniem nie tylko na Podlasiu. Zwiedzający mają możliwość porównać i ocenić wzornictwo ludowe na tych miniaturowych działach sztuki z różnych części Polski, co jest interesujące tym bardziej, że ornamenty pisankowe wykonane różnymi technikami i naturalnymi farbami przeszły już do historii i można je obejrzeć jedynie w muzealnej placówce. Również tu tylko można poznać sztukę zdobienia jaj z całego świata.
W kolekcji są pisanki – „pisane” woskiem, malowane, oklejane kolorowym papierem, rdzeniem sitowia i kolorową włóczką, a nawet makiem i ziarenkami ryżu.
Są pisanki z drewna lipowego, wytapiane i wykuwane, ażurowe – wykonane maszyną dentystyczną.
Pisanki pochodzą z różnych regionów Polski, z Ziemi Huculskiej, Nowogródzkiej, ukraińskie, rosyjskie, czeskie, morawskie, z Chin, Japonii, Kenii i wielu innych krajów.