WYSTAWY STAŁE

Pałac Starzeńskich – ekspozycja „Wnętrza zabytkowe w pałacu Starzeńskich w Ciechanowcu-Nowodworach"

Salonik ziemiański prof. Ignacego Pieńkowskiego (1877-1948)

Ekspozycja ukazuje fragment dorobku malarskiego Ignacego Pieńkowskiego, profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Obrazy pokazane zostały w scenerii jego rodzinnego dworu w Sutnie nad Bugiem, skąd przeniesione zostały oryginalne meble, bibeloty i pamiątki rodzinne.

Salonik mieszczańskiz przełomu XIX i XX wieku.

Pokój dzienny i sypialnia. Mogące istnieć w wielkim mieście jak i prowincjonalnej osadzie. Meble, obrazy, bibeloty i pamiątki rodzinne tworzą klimat zasobnego domu mieszczańskiego, w którym tradycja rodzinna splata się z teraźniejszością. Ciekawostką wystawy są obrazy olejne namalowane przez właściciela domu – spolonizowanego oficera armii carskiej, który po pierwszej wojnie światowej osiadł w Polsce.

Wozownia – ekspozycja „Transport wiejski”

Wozownia z 1866 roku. Wewnątrz wystawa transportu wiejskiego

Pawilon wystawowy – ekspozycja „Początki mechanizacji rolnictwa"

Wystawa w pawilonie wystawowym Działu Techniki Rolniczej mieści się na powierzchni 450m2. Zorganizowano ją w drugiej połowie lat 70-tych XX jako pierwszą wystawę stałą Działu. W ekspozycji zachowano podział według norm maszynoznawstwa i kolejności robót rolniczych. Biorąc to pod uwagę podzielono wystawę na następujące działy tematyczne:

Obecnie na wystawie prezentowanych jest ok. 110 maszyn i narzędzi rolniczych. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują:

Lamus z Rudki – ekspozycja „Wiejskie rzemiosła drzewne”

Budynek /z dworu Ossolińskich/ z drugiej połowy XVIII wieku o ścianach konstrukcji węgłowej i dachu czterospadowym, kryty gontem. Budynek trzydrzwiowy z podcieniem frontowym, wewnątrz podział na trzy komory. W komorach ekspozycja „Wiejskie rzemiosła drzewne”.

Lamus z Rudy Mazowieckiej– ekspozycje: „Przemiany w gospodarstwie domowym kobiety wiejskiej w 1. połowie XX wieku”, „Obróbka włókna”, „Rybołówstwo słodkowodne”

Budynek z drugiej połowy XVIII wieku. Budynek podworski z bali, konstrukcji węgłowej, kryty gontem z podcieniem frontowym na poziomie parteru i piętra. Obiekt służył do przechowywania zbóż i sprzętów domowych. Wewnątrz wystawy: „Przemiany w gospodarstwie domowym kobiety wiejskiej w I połowie XX w.”, „Obróbka włókna”, „Rybołówstwo słodkowodne”

Chata z Pietek Gręzek – ekspozycja wnętrza z XIX wieku

Chata z Piętek Gręzek, tzw. „chata wyrobnika”, wybudowana q 1851 r. Budynek o konstrukcji węgłowej, dach czterospadowy, dymnikowy (relikt chaty kurnej) kryty słomą. Chałupa szerokofrontowa, wewnątrz podział na izbę, komorę i sień. Wyposażenie z XIX wieku.

Spichlerz z Piętek Żeber – ekspozycja „Warsztat cieśli”

Zbudowany ok. 1880 r. Budynek o konstrukcji węgłowej, wąskofrontowy na planie prostokąta. Dach czterospadowy kryty słomą. Wewnątrz jedna komora, w której znajduje się ekspozycja – warsztat cieśli.

Chata z Żerów Czubików – ekspozycja wnętrza chaty chłopskiej z końca XIX wieku

Chata ze wsi Żery Czubiki wybudowana w drugiej połowie XIX wieku z bali, o konstrukcji węgłowej, przykryta czterospadowym dachem słomianym. Budynek szerokofrontowy, wewnątrz podział na trzy izby mieszkalne, sień i komorę. Wystrój wnętrza nawiązuje do wyposażenia domów chłopstwa podlaskiego z końca XIX wieku.

Chata z Koców Schabów – ekspozycja wnętrza chaty drobnoszlacheckiej z XIX wieku

Chałupa z Koców Schabów. Wybudowana z bali o konstrukcji węgłowej, przykryta czterospadowym dachem słomianym. Chałupa szerokofrontowa, składająca się z dwóch izb kuchennych, sieni, alkierza i komory. Jest budynkiem mieszkalnym typowym dla średnio zamożnych gospodarstw podlaskich. Wystrój wnętrza charakterystyczny dla drugiej połowy XIX w.

Dworek drobnoszlachecki z Zarąb k. Siemiatycz – ekspozycja wnętrza dworku drobnoszlacheckiego z końca XIX wieku

Chata dworkowa z Zarąb /k. Siemiatycz/ wybudowana w 1840 r. Stanowi przykład powszechnie występującego w XIX i w początku XX w. budynku mieszkalnego szlachty zagrodowej. Budynek posadowiony na planie prostokąta, szerokofrontowy, z gankiem pośrodku ściany wzdłużnej, kryty czterospadowym dachem ze słomy. Wewnątrz podział na pięć pomieszczeń i sień w układzie symetrycznym. W dwóch pomieszczeniach wyposażenie wnętrza z XIX w.

Chata z Sak k. Bielska Podl. – ekspozycja wnętrza chaty wschodniopodlaskiej z przełomu XIX/XX wieku

Chałupa wielofunkcyjna – jednotraktowa z Sak /k. Bielska Podlaskiego/ wybudowana w XIX w. posadowiona na planie prostokąta szczytem do drogi. Budynek z bali w narożach zwęgłowanych. Dach czterospadowy z przyczółkiem od strony drogi, kryty słomą. We wnętrzu mieści się komora, sień robocza przelotowa, izba mieszkalna oraz pomieszczenie dla zwierząt. Wystrój wnętrza przystosowany do pierwotnej funkcji.

Dwór z Siemion – ekspozycje: „Gabinet prof. Ignacego Pieńkowskiego”, „Salonik mieszczański”, „Muzeum Pisanki – ze zbiorów prof. Ireny Stasiewicz – Jasiukowej i Jerzego Jasiuka”

Dwór myśliwski wybudowany w 1858 r. z w miejscowości Siemiony w lasach należących do rodziny Potockich. W czasie okupacji hitlerowskiej 1941-1944 służył jako niemiecka leśniczówka i został znacznie przebudowany. Przeniesiony w latach 1977 – 79 na teren Muzeum przy udziale prac społecznych Koła Łowieckiego z Ciechanowca. Wewnątrz wystawy: „Gabinet prof. Ignacego Pieńkowskiego”, „Salonik mieszczański”, „Muzeum Pisanki – ze zbiorów prof. Ireny Stasiewicz – Jasiukowej i Jerzego Jasiuka”.

Stajnie – ekspozycja „Muzeum Weterynarii”

Pawilon wystawowy – ekspozycja „Historia chowu i hodowli zwierząt gospodarskich”

Wystawa zajmuje powierzchnię 310 m2 i jest podzielona na części. Pierwsza część ekspozycji ukazuje wielowiekowy proces wykorzystania zwierząt dzikich przez człowieka i historię ich udomowienia. Obrazują to m.in. model chaty wykonanej z kości i skór mamuta, oryginalne szczątki mamuta, (zęby trzonowe, cios, fragment kości udowej), kopia płaskorzeźby egipskiej ukazująca dojenie bydła, reprodukcja rysunku naskalnego, szkielet krowy i konia pochodzący z wykopalisk archeologicznych.

Drugi dział wystawy ukazuje zmiany w kierunku doskonalenia i uszlachetniania ras oraz odmian zwierząt gospodarskich. Proces ten przedstawiają makiety i zdjęcia różnych ras bydła, owiec, świń, koni i drobiu. Obok znajdują się maszyny do przerobu mleka produkcji Alfa - Laval, maselnice obrotowe, uprząż dla konia, chomąto typu krakowskiego, chomąto typu ruskiego, ozdobne kantary, munsztuki, wędzidła oraz wiele innych eksponatów. Następna część ekspozycji poświęcona jest pasterstwu z terenów Północno - Wschodniej Polski. Umieszczono tu muzealia związane z wypasem i żywieniem zwierząt oraz tradycyjną eksploatacją łąk (kosa, widły grabie, rezginie, kolekcja dzwonków i lasek pasterskich, ligawki, urządzenia do przygotowywania pasz dla zwierząt).

Kolejna część wystawy to dzieje szkolnictwa i nauk zootechnicznych. Ograniczona powierzchnia wystawy pozwoliła przedstawić tylko niewielu z teoretyków zootechniki polskiej, którzy położyli podwaliny pod rozwój hodowli zwierząt. W gablotach pokazano dawną literaturę zootechniczna oraz pamiątkowe medale związane
z osiągnięciami hodowców.

Ostatnia część wystawy pokazuje stosunkowo młodą dziedzinę w hodowli, jaką jest inseminacja zwierząt. Tytuł tej części ekspozycji to „Historia inseminacji w Północno-Wschodniej Polsce”.

Pawilon wystawowy – ekspozycja „Produkcja roślinna”

Stała ekspozycja Działu Historii Uprawy Roślin Gospodarskich  pod nazwą „Produkcja roślinna” mieści się w pawilonach przyległych do oficyny dworskiej.
Wystawa składa się z dwóch części: pierwszej mówiącej o glebie jako podłożu wzrostu i rozwoju roślin o sposobach prawidłowej jej uprawy, nawożeniu nawozami organicznymi i mineralnymi. Zawiera także ilustracje (mapy i wykresy) agroklimatu, stosunków wodnych, zasobności gleb w składniki pokarmowe, waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej północno-wschodniej Polski. Druga część ekspozycji dotyczy samej rośliny: sposobów ukorzeniania się, rozwoju części nadziemnych, fizjologii, a także pochodzenia geograficznego roślin uprawianych w Polsce. Zilustrowany jest także proces zmian w sposobach uprawy, płodozmianu na przestrzeni wieków od początków osiadłego rolnictwa do czasów nam współczesnych.  Wystawę wzbogacają oryginalne eksponaty jak np.,  przekroje glebowe, próbki najważniejszych roślin uprawnych, wypreparowane systemy korzeniowe.  Na wystawie obejrzeć można wiele zabytkowych narzędzi rolniczych mających niegdyś zastosowanie przy uprawie roli i pielęgnacji roślin. Swoistym przewodnikiem po wystawie są wybrane cytaty z III tomu Roślin Potrzebnych…, O Rolnictwie, Zbożach, Łąkach, Chmielnikach, Winnicach, y Roślinach Gospodarskich. autorstwa  Księdza Krzysztofa Kluka – patrona muzeum

Oficyna – ekspozycja „Tradycje zielarskie”

Wystawa „Tradycje zielarskie” prezentuje w ciągu chronologicznym wydarzenia, które wywarły wpływ na kształtowanie się wiedzy o roślinach leczniczych od prehistorii do czasów współczesnych. W trzech salach przedstawione zostały systemy medyczne starożytności, średniowiecza, renesansu, oświecenia i współczesności oraz sylwetki najważniejszych zielarzy tych epok. Również bezimienni znaleźli swoje miejsce na tej wystawie. Przedstawieni oni zostali w postaciach bardzo sugestywnych rzeźb autorstwa artysty ludowego - Eugeniusza Różańskiego. Dzięki nim możemy przenieść się w czasy człowieka pierwotnego, wstąpić do chałupy wiejskiej zielarki - czarownicy czy schować w zaciszu celi średniowiecznego mnicha, cierpliwie przepisującego stare księgi. Niezwykły nastrój wnosi tajemnicza postać alchemika, pracującego w skupieniu przy starym piecu.

Zielniki z zasuszonych roślin, umożliwiają zwiedzającemu zapoznanie się z naturalnym wyglądem i regionalnymi nazwami ziół stosowanych od wieków do dziś, zaś w zamkniętych hermetycznie słojach zobaczyć można surowce zielarskie – zarówno te powszechnie znane, jak i te rzadziej spotykane, opisane według obowiązującej nomenklatury farmakopealnej.

Na wystawie prezentowane są także różnego rodzaju naczynia i narzędzia do zbioru, preparacji i przechowywania ziół, natomiast w części aptecznej - urządzenia wykorzystywane do produkcji preparatów galenowych (wyciągów, maści, nalewek, naparów i odwarów) i innych leków pochodzenia roślinnego. W dalszej kolejności można obejrzeć aparaturę do badania gotowych leków, zaś ostatnią część apteki stanowi izba ekspedycyjna w postaci mebli aptecznych, pochodzących z połowy lat 50-tych dwudziestego wieku, na których ustawiono słoje z ciemnego szkła, przeznaczone do przechowywania leków płynnych, porcelanowe pojemniki na maści oraz produkty przemysłu zielarskiego.

Dziedziniec oficyny – „Galeria rzeźb portretowych działaczy ruchu ludowego dłuta Jana Ślusarczyka”

Galeria rzeźb portretowych działaczy ruchu ludowego dłuta Jana Ślusarczyka. Nie mająca swojego odpowiednika w Polsce plenerowa galeria licząca 56 rzeźb portretowych, prezentująca najwybitniejsze postaci polskiego ruchu ludowego na przykład W. Witosa, M. Rataja, ks. P. Ściegiennego, W. Głowackiego i in. . Ekspozycja znajduje się na dziedzińcu za budynkiem oficyny.

Teren przy oficynie – „Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego”

„Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego” jest ogrodem botanicznym o unikalnym charakterze. Doboru występujących w nim gatunków dokonano na podstawie XVIII-wiecznego rejestru roślin leczniczych, zawartego w „Dykcjonarzu roślinnym” ks. Krzysztofa Kluka. W sumie w ogrodzie wyodrębnionych zostało 680 kwater, które obsadzono roślinami wymienionymi w rejestrze. Każde poletko posiada tabliczkę barwy białej zawierającą potrójne nazewnictwo:

Na zielonych tabliczkach zamieszczono nazwy surowców pozyskiwanych z roślin, nazwę choroby, którą leczy się wybranym gatunkiem lub jego działanie terapeutyczne.
Specyficzny charakter ogrodu podkreślony został poprzez zachowanie oryginalnego, zastosowanego przez Kluka nazewnictwa chorób i gatunków.
Ministerstwo Kultury i Sztuki uhonorowało „Ogród roślin zdatnych do zażycia lekarskiego” nagrodą II stopnia w konkursie na „Muzealne Wydarzenie Roku 1984".

Spichlerz z Olszy – ekspozycja „Plecionkarstwo”

Spichlerz slegowy z Olszy koło Dąbrowy Białostockiej, zbudowany w XVIII wieku z elementów ciosanych. Budynek o konstrukcji węgłowej, szerokofrontowy z podcieniem i wejściem umieszczonym centralnie. Dach dwuspadowy kryty gontem.

Spichlerz z Dąbrowy Wilków – ekspozycja „Pszczelarstwo”

Spichlerz z Dąbrowy Wilków, zbudowany w pierwszej połowie XIX wieku. Budynek o konstrukcji zrębowej, wąskofrontowy z podcieniem. Dach czterospadowy kryty słomą.

Spichlerz z Wykna – ekspozycje: „Rymarstwo”, „Szewstwo”

Spichlerz z Wykna zbudowany w drugiej połowie XIX wieku. Budynek o konstrukcji węgłowej, szerokofrontowy, dach przyczółkowy kryty słomą, podcień narożny.

Spichlerz z Dmochów Sadeł – ekspozycje: „Garncarstwo”, „Olejarnia”

Spichlerz ze wsi Dmochy Sadły /k. Zambrowa/, wybudowany na przełomie XVIII i XIX wieku, pierwotnie wchodził w skład zabudowy dworskiej (obecna forma jest prawdopodobnie połową budynku). Budynek o konstrukcji węgłowej na planie prostokąta, szerokofrontowy z podcieniem ograniczonym po obu końcach dwiema małymi komórkami. Dach czterospadowy kryty słomą. Wewnątrz podział na dwie komory.

Kuźnia z Jałowki – ekspozycja wnętrza kuźni

Kuźnia z Jałówki /k. Gródka/ wybudowana pod koniec XIX wieku. Budynek o konstrukcji węgłowej na planie prostokąta, dach dwuspadowy kryty opołami. Kuźnia wąskofrontowa z wysuniętym szczytem, tworzącym podcień. Przy ścianie wzdłużnej miejsce na tokarkę osłonięte daszkiem jednospadowym. Przed kuźnią toczak i urządzenie do zakładania obręczy na koła. Zachowane pierwotne wyposażenie wnętrza.

Maneż z Uszy Wielkiej – ekspozycja kieratów

Ekspozycja Kieratów mieści się w zabytkowym drewnianym maneżu ze wsi Usza. Jest to kolekcja różnego typu kieratów konnych. We wnętrzu maneża zamontowany jest również całkowicie kompletny i sprawny , unikalny drewniany kierat górny z końca XIX w. pochodzący ze wsi Obniże k. Drohiczyna. Jest to jeden z cenniejszych eksponatów Działu.

Wiatrak koźlak z Niemyj Nowych – ekspozycja wnętrza wiatraka

Wiatrak typu „koźlak”, zbudowany na przełomie 1945/6 r. Obiekt dwukondygnacyjny na planie zbliżonym do kwadratu. Ściany obite pionowo deskami i listwami. Dach dwuspadowy z naczółkiem od strony skrzydeł, pokryty opołami. Wiatrak wyposażony w jedną parę kamieni.

Młyn wodny – ekspozycje „Urządzenia młynarskie, żarna, stępy, miary, wagi”, „Muzeum Chleba”

Budynek zbudowany w drugiej połowie XIX wieku, pierwotnie wchodził w skład zespołu zabudowań dworskich rezydencji pałacowej Starzeńskich. Budynek z bali o konstrukcji węgłowej, kryty dachówką „esówką”, składa się z części mieszkalnej i przemysłowej. Całość założona na planie Litery ‘L’. Urządzenie młyńskie /rekonstrukcja/ poruszane kołem drewnianym podsiębiernym. Jedyny obiekt oprócz budynków murowanych istniejący in situ. W części przemysłowej ekspozycja urządzeń młyńskich, żaren, stęp, miar, wag, a w części mieszkalnej „Muzeum Chleba”.

Gajówka z Wdowina – ekspozycja „Las i gospodarka leśna”

Głównym obiektem „Zagrody leśnej” jest zabytkowa gajówka z Wdowina, wybudowana w 1932 r. na terenie dóbr Rudka, należących ówcześnie do hr. Franciszka Salezego Potockiego. W jej wnętrzach urządzono wystawę pt. „Las i Gospodarka leśna”. Składa się ona z dwóch części: pierwszej, będącej rekonstrukcją biura leśniczego z lat 30-tych XX w. prezentującą typowe dla tego okresu meble, sprzęty, akcesoria i trofea myśliwskie oraz dokumenty i wydawnictwa dotyczące leśnictwa. Tam też znajdują się najistotniejsze informacje dotyczące struktury i działalności, administrującego już od ponad 80 lat polskimi lasami, przedsiębiorstwa Lasy Państwowe. Część druga ukazuje historię lasów i leśnictwa w Polsce, zagadnienia współczesnej gospodarki leśnej oraz funkcje, jakie spełniają lasy. Szczególny nacisk położono na ukazanie zagrożeń dla lasu i potrzebę jego ochrony. W wydzielonym fragmencie wystawy znajduje się zaaranżowany z myślą o najmłodszych, fragment lasu z drzewami i typowymi dla tego terenu zwierzętami. Stojący nieopodal Gajówki drewniany spichrz mieści wystawę starych narzędzi wykorzystywanych do prac w lesie. Integralną częścią Zagrody leśnej jest ścieżka edukacyjna „Bór sosnowy” wytyczona
w pobliskim lesie. Na terenie zagrody leśnej i ścieżki edukacyjnej prowadzone są zajęcia
o charakterze lekcji muzealnych dla grup dzieci i młodzieży szkolnej.

Spichlerz z Drewnowa Lipskie – ekspozycja „Narzędzia do uprawy i pielęgnacji lasu”

Teren wokół gajówki i spichlerza – ekspozycja „Maszyny i urządzenia do uprawy i pielęgnacji lasu”

Kolekcja uli

Pasieka składająca się z 23 uli skrzynkowych oraz kłodowych, stojących i leżących. Kłody przykryte daszkami (czapami) z różnorodnego materiału – słoma, deseczki, papa, gont. Ule stanowią kolekcję najstarszych, zachowanych okazów z okolic Ciechanowca

Bróg na siano

Zrekonstruowany w oparciu o występujące do chwili obecnej obiekty tego typu. Ruchomy, czterospadowy dach kryty słomą, podnoszony lub opuszczany na czterech słupach wkopanych w ziemię, założony na planie kwadratu. Przestrzeń między słupami w części wypełniona pionowo nabitymi deskami. Przeznaczenie – przechowywanie siana lub zboża.

Filia w Drewnowie

Wiatrak „koźlak” in situ, wybudowany pod koniec pierwszej połowy XIX wieku, jest filią Muzeum Rolnictwa. Obiekt dwukondygnacyjny na planie zbliżonym do kwadratu, ściany obite pionowo deskami i listwami, dach dwuspadowy z naczółkiem od strony skrzydeł pokryty gontem. Wiatrak wyposażony w jedną parę kamieni i system odsiewczy do mąki pytlowej. Obiekt technicznie sprawny.
Chata z Uszy Małej, wybudowana około 1875 roku, przeniesiona do filii Muzeum Rolnictwa w Drewnowie Ziemakach, gdzie pełni funkcję domu młynarza. Konstrukcja ścian węgłowa, dach dwuspadowy kryty słomą. Budynek posadowiony na planie prostokąta, szerokofrontowy, symetryczny z gankiem. Wewnątrz podział na kuchnię, izbę, dwa alkierze, sień i komorę. W jednym pomieszczeniu znajduje się ekspozycja poświęcona profesorowi Kazimierzowi Drewnowskiemu a w drugiej wyposażenie kuchni i alkierza w domu wiejskim z lat 50-tych XX w.

Filia w Dąbrowie Łazach.

Wiatrak „koźlak” zbudowany na początku XX w. w Wysokiem Mazowieckiem, przeniesiony do Dąbrowy ok. 1946 r., pierwotnie miał dwie pary kamieni obecnie jedną parę. Technicznie sprawny, po kapitalnym remoncie w latach 80-tych i 2002 r.

Muzeum Pisanki

3 kwietnia 2004r. w przeddzień Palmowej Niedzieli zostało otwarte w Ciechanowcu, w obrębie Muzeum Rolnictwa im. ks. K. Kluka, pierwsze w Polsce Muzeum Pisanki, powstałe z liczącej ponad 1000 eksponatów prywatnej kolekcji Państwa Ireny Stasiewicz-Jasiukowej i Jerzego Jasiuka z Warszawy, ofiarowanej w darze placówce ciechanowieckiej.
Jak się okazało Muzeum cieszy się olbrzymim zainteresowaniem nie tylko na Podlasiu. Zwiedzający mają możliwość porównać i ocenić wzornictwo ludowe na tych miniaturowych działach sztuki z różnych części Polski, co jest interesujące tym bardziej, że ornamenty pisankowe wykonane różnymi technikami i naturalnymi farbami przeszły już do historii i można je obejrzeć jedynie w muzealnej placówce. Również tu tylko można poznać sztukę zdobienia jaj z całego świata.
W kolekcji są pisanki – „pisane” woskiem, malowane, oklejane kolorowym papierem, rdzeniem sitowia i kolorową włóczką, a nawet makiem i ziarenkami ryżu.
Są pisanki z drewna lipowego, wytapiane i wykuwane, ażurowe – wykonane maszyną dentystyczną.
Pisanki pochodzą z różnych regionów Polski, z Ziemi Huculskiej, Nowogródzkiej, ukraińskie, rosyjskie, czeskie, morawskie, z Chin, Japonii, Kenii i wielu innych krajów.